بعد از گذشتن از نزديك چندين معبد ويران شده به كليسايى رسيديم كه شبيه كليساى سورب گريگور بود ، ولى گنبد هشت ضلعى داشت . نقش برجسته‌يى از تصوير مريم مقدس را كه روى صندلى نشسته بود ، بر ديوار اين كليسا ديديم و اين تصوير احتمالا اثر يك هنرمند بيزانسى بود . قلعه در گوشه‌ى جنوبى شهر آنجا كه گودىهاى آلاجا و آرپاچاى به هم مىپيوست واقع شده و در زمين آن‌چنان مرتفعى قرار گرفته بود كه بر تمامى شهر تسلط داشت . احتمالا شهر آنى در اطراف اين دژ به وجود آمده يا اينكه در كنار منبع آب اوليه بنا شده است . شالوده و ديوارهاى اين قلعه واقعا فوق‌العاده و بسيار عظيم بود . تالار بزرگ به كلى حفظ شده و تاق‌هاى روى درها و طاقچه‌ها به صورت هلالى و يك نيم‌دايره‌ى كامل است . پايه‌ى ستون‌ها گرد و كروى است و دو تا از ستون‌ها ساده ولى بقيه به ستاره‌هاى زينتى پرّه‌دار يا سر اهريمن‌هايى با گوش‌هاى دراز كه خواسته‌اند صورت آنها را زيباتر يا اگر بهتر بگوييم زشت‌تر نشان دهند ، ختم شده است . در اتاق كوچكى منضم به اين تالار نقش برجسته‌يى از تصوير دو سوار بر روى مرمر سرخ كنده شده كه احتمالا يكى ژرژ « 1 » قديس و ديگرى دمتريوس « 2 » قديس است كه آنان را در حال فروبردن نيزه‌هايشان به چند اژدها نشان مىدهند . درست نزديك قلعه دو كليسا هنوز پابرجا است . البته يكى صدمات فراوانى ديده ، ولى ديگرى هرچند كه كوچك است ، با وجود اين بناى شايان توجهى دارد . نماى ظاهرى آن به شكل صليب يونانى « 3 » و مركب از چهار گنبد است كه وسط بنا را يك گنبد

--> - از مردم ارمنستان بود و در قيصريه كاپادوكيا تحصيل كرد و در همان‌جا به مسيحيت گرويد . تيرداد سوم ارمنستان و اشراف آن سرزمين را مسيحى كرد و در نتيجه مردم سراسر ارمنستان مسيحيت را پذيرفتند و بدين‌گونه اولين كشور مسيحى پديد آمد . در سال 302 جاثليق [ كاتوليكوس ] ارمنستان شد . نقل به اختصار از دايرة المعارف فارسى . م . ( 1 ) . Saint Georges : ژرژ قديس در قرن چهارم به شهادت رسيده و در ميان عيسويان سخت مورد احترام است . مبارزه وى با اژدها كه الهام‌بخش هنرمندان زيادى است ، احتمالا نشانه و نمادى از پيروزى وى عليه كفر و بت‌پرستى است . اين اسم در انگليسى جورج و در مآخذ اسلامى به صورت جرجيس آمده است . م . ( 2 ) . Saint Demetrius ( 3 ) . صليب شكل‌هاى مختلفى دارد . در حدود دوازده شكل و صليب يونانى درست به شكل علامت به علاوه [ + ] است . م .